يَوْمَ يَدْعُوكُمْ در روزى كه بخواند شما را خداى براى محاسبه يا اسرافيل در نفخه اخير به جهت قيام از قبور فَتَسْتَجِيبُونَ پس شما اجابت كنيد خداى را يا اسرافيل را بِحَمْدِهِ در حالتى كه قائل باشيد بستايش حق در خبر آمده است كه خلايق از قبور برآمده خاك از سرها مىافشانند و مىگويند سبحانك اللهم و بحمدك و در تفسير بصائر حمد را بمعنى امر داشته چنانچه در آيت فسبّح به حمد ربك اى صل بامره پس معنى آيت چنين باشد كه خداى شما را بخواند و بامر او اجابت كنيد او را وَ تَظُنُّونَ و گمان بريد از هول قيامت كه در قبور خود إِنْ لَبِثْتُمْ درنگ نكرديد إِلَّا قَلِيلًا مگر اندكى يا چون آخرت را معاينه ببينيد زندگى خود را در دنيا اندك شمريد نسبت به آن پس بايد كه خردمند آگاه امروز نيز حيات دنيا را در جنب زندگى عقبى اندك فانى را در كار آن بسيار باقى صرف كند تا در ان روز به عذاب حسرت و ندامت در نماند نظم به دنيا توانى كه عقبى اخرى * بحر جان من ورنه حسرت برى كسى گوئى دولت ز دنيا برد * كه با خود نصيبى بعقبى برد آورده‌اند كه مشركان مكّه در ايذاى صحابه رض قولا و فعلا تقصير نمىكردند مؤمنان صورت حال بموقف عرض حضرت رسالت‌پناه ص رسانيده بجدال و قتال دستورى طلبيدند آن حضرت ص فرمود كه مرا حق سبحانه و تعالى درباره ايشان بدينها نفرموده آيت آمد وَ قُلْ لِعِبادِي و بگو مر بندگان مرا يعنى مؤمنان را كه با كافران يَقُولُوا الَّتِي بگويند آن كلمه را هِيَ أَحْسَنُ كه آن بهتر باشد يعنى در مقابله جفاى ايشان درشتى نكنند بلكه دعا كنند كه يهديكم اللّه در تبيان آورده كه يكى عمر فاروق را دشنام داد او نيز خواست كه در مقابله او شتم كند حق تعالى اين آيت فرستاد و بعفو فرمود و گويند كلمه احسن شهادتينست يا امر بمعروف و نهى از منكر و محققان برآنند كه كلمه نيكوتر آنست كه كسى را ياد نكنند مگر به نيكوئى و اگر يكى درشتى كند در برابر او به نرمى سخن گويند كه إِنَّ الشَّيْطانَ به درستى كه ديو يَنْزَغُ بَيْنَهُمْ دشمنى مىافگند ميان آدميان پس ممكنست كه درشتى به ازاء درشتى موجب ستيزه و عناد گردد و آن صورت بازدياد مواد فساد كشد إِنَّ الشَّيْطانَ كانَ به درستى كه شيطان هست لِلْإِنْسانِ مر آدمى را عَدُوًّا مُبِيناً دشمنى آشكارا كه هرگز صلاح او نجويد و جز بهلاك او نكوشد رَبُّكُمْ پروردگار شما أَعْلَمُ بِكُمْ داناترست به حال شما بقولى كه مخاطب مؤمنانند ايشان را مىگويد إِنْ يَشَأْ يَرْحَمْكُمْ اگر خواهد خداى ببخشد بر شما و از جور كافران برهاند أَوْ إِنْ يَشَأْ يا اگر خواهد يُعَذِّبْكُمْ عذاب كند شما را به تسلّط كفّار بر شما و گفته‌اند رحمت كند خداى بهدايت يا توبه و عذاب نمايد به اضلال يا اقامت بر گناه و بقولى خطاب با كافرانست مىفرمايد كه اگر خواهد به بخشد بر شما و عذاب دنيا را در تاخير افگند و اگر خواهد هم در دنيا عذاب كند پس مشيت متعلق به عذاب دنياست و در تعذيب آخرت حكم مطلقست وَ ما أَرْسَلْناكَ و نفرستاديم ترا اى محمد عَلَيْهِمْ بر كافران وَكِيلًا نگاهبانى كه ايشان را از كفر نگاهدارى يا پابند آنى كه ايمان اينان را ضامن شوى و اگر خطاب با مؤمنانست معنى آيت اين باشد كه نفرستاديم ترا بر مؤمنان كفيلى كه ضامن اعمال ايشان باشى يعنى مؤاخذ نخواهى شد به كردار ايشان .